TET Telugu Grammar వాక్యాలు రకాలు Notes, Practice Test

TET (టీచర్ ఎలిజిబిలిటీ టెస్ట్) పరీక్ష కోసం తెలుగు వ్యాకరణంలోని "వాక్యాలు – వాక్యాల రకాలు" గురించిన సమగ్రమైన స్టడీ నోట్స్

తెలుగు వ్యాకరణం: వాక్యాలు – రకాలు

1. వాక్యం అంటే ఏమిటి?

పూర్ణమైన అర్థాన్ని ఇచ్చే పదాల సముదాయాన్ని వాక్యం అంటారు.

సాధారణంగా ఒక వాక్యంలో మూడు ముఖ్య భాగాలు ఉంటాయి:

 * కర్త: పనిని చేసేవారు.

 * కర్మ: పని ఫలితాన్ని అనుభవించేది.

 * క్రియ: పనిని తెలిపే పదం.

(గమనిక: తెలుగులో సాధారణ వాక్య నిర్మాణం: కర్త + కర్మ + క్రియ)

I. నిర్మాణాన్ని బట్టి వాక్య రకాలు (ప్రధానమైనవి - 3 రకాలు)

TET పరీక్షల్లో వీటిపై ప్రశ్నలు తప్పకుండా వస్తాయి

1. సామాన్య వాక్యం (Simple Sentence):

 * నిర్వచనం: ఒకే సమాపక క్రియ కలిగి ఉండి పూర్ణార్థాన్ని ఇచ్చే వాక్యాన్ని లేదా క్రియ లేకుండా అర్థవంతంగా ఉండే వాక్యాన్ని సామాన్య వాక్యం అంటారు.

 * క్రియాసహిత సామాన్య వాక్యం: రాముడు బడికి వెళ్ళాడు. (ఇక్కడ ‘వెళ్ళాడు’ అనేది సమాపక క్రియ).

 * క్రియారహిత సామాన్య వాక్యం: ఆమె చాలా తెలివైనది / ఢిల్లీ భారత దేశ రాజధాని (ఇందులో క్రియ ఉండదు, అయినా వాక్యం పూర్తయింది).

2. సంశ్లిష్ట వాక్యం (Complex Sentence):

 * నిర్వచనం: ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ అసమాపక క్రియలు, ఒక సమాపక క్రియ కలిగిన వాక్యాన్ని సంశ్లిష్ట వాక్యం అంటారు.

 * ఉదాహరణ: రాముడు బడికి వెళ్ళి, పాఠాలు విని, ఇంటికి వచ్చాడు.

   * అసమాపక క్రియలు: వెళ్ళి, విని

   * సమాపక క్రియ: వచ్చాడు

3. సంయుక్త వాక్యం (Compound Sentence):

 * నిర్వచనం: సమాన ప్రాధాన్యం గల రెండు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ స్వతంత్ర సామాన్య వాక్యాలు కలిసి ఒకే వాక్యంగా ఏర్పడితే దానిని సంయుక్త వాక్యం అంటారు.

 * ఇందులో సాధారణంగా మరియు, కానీ, కాబట్టి, లేదా వంటి సంయోజకాలు (సముచ్చయాలు) వస్తాయి.

 * ఉదాహరణ:

   * ఆయన ధనవంతుడు, కానీ గర్వం లేనివాడు.

   * లత పాటలు పాడింది మరియు నాట్యం చేసింది.

II. క్రియల స్వభావాన్ని బట్టి అసమాపక క్రియలు (సంశ్లిష్ట వాక్యాలలో ఉపయోగాలు):

| అసమాపక క్రియా రూపం | అర్థం / వివరణ | ఉదాహరణ |

|---|---|---|

| క్త్వార్థం | భూతకాల అసమాపక క్రియ (పని పూర్తయినట్లు తెలిపేది - 'ఇ' కార రూపం) | రాముడు అన్నం తిని నిద్రపోయాడు. |

| శత్రర్థకం | వర్తమానకాల అసమాపక క్రియ (పని జరుగుతూ ఉండడాన్ని తెలిపేది - 'తూ/తు') | అతడు పాట పాడుతూ నడుస్తున్నాడు. |

| చేదర్థకం | భవిష్యత్ కాలపు షరతు/కారణం తెలిపేది ('ఇతే/తే/అయితే') | బాగా చదివితే ఉద్యోగం వస్తుంది. |

| ఆనంతర్యార్థకం | ఒక పని ముగిసిన వెంటనే మరొక పని జరగడం ('గానే') | గంట కొట్టగానే పిల్లలు తరగతిలోకి వెళ్లారు. |

| అప్యర్థకం | 'అయినప్పటికీ' అనే అర్థాన్ని ఇచ్చేది ('ఇనా') | వర్షం కురిసినా ఆట ఆగలేదు. |

III. భావాన్ని / అర్థాన్ని బట్టి వాక్య రకాలు (TET లో ఎక్కువగా బిట్స్ వచ్చే విభాగం)

 * విధి / నిర్దేశార్థక వాక్యం: ఒక పని చేయాలని ఆదేశించడం లేదా నిర్దేశించడం.

   * ఉదా: మీరందరూ రేపు సకాలంలో రండి.

 * నిషేధార్థక వాక్యం: ఒక పని చేయవద్దు అని ఆపడం/నిషేధించడం.

   * ఉదా: చెట్లను నరకవద్దు / పూలను కొయ్యవద్దు.

 * ప్రశ్నార్థక వాక్యం: సందేహాన్ని లేదా ప్రశ్నను వ్యక్తం చేయడం.

   * ఉదా: నీ పేరు ఏమిటి? / మీరు ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు?

 * ఆశ్చర్యార్థక వాక్యం: ఆశ్చర్యం, హర్షం, భయం వంటి భావోద్వేగాలను తెలపడం.

   * ఉదా: ఆహా! హిమాలయాలు ఎంత ఎత్తుగా ఉన్నాయో!

 * ప్రార్థనార్థక వాక్యం: విన్నపం లేదా అభ్యర్థనను తెలియజేయడం.

   * ఉదా: దయచేసి నాకు సెలవు మంజూరు చేయండి.

 * అనుమత్యర్థక వాక్యం: అనుమతి కోరడం లేదా అనుమతి ఇవ్వడం.

   * ఉదా: మీరు ఇప్పుడు లోపలికి రావచ్చు.

 * ఆశీర్వచనార్థక / ఆశీరర్థక వాక్యం: దీవెనలు లేదా శుభాకాంక్షలు తెలపడం.

   * ఉదా: మీకు అంతా శుభమే జరుగుగాక! / నూరేళ్ళు వర్ధిల్లు!

 * సందేహార్థక / సంశయార్థక వాక్యం: అనుమానాన్ని లేదా సందేహాన్ని వ్యక్తం చేయడం.

   * ఉదా: ఈరోజు వర్షం పడుతుందో? లేదో? / ఆయన వస్తాడో రాడో?

 * సామర్థ్యార్థక వాక్యం: ఒక పని చేయగల శక్తిని/సామర్థ్యాన్ని తెలపడం ('గలడు/గలదు').

   * ఉదా: రవి ఈ లెక్కను చేయగలడు.

 * అసమర్థ్యార్థక వాక్యం: పనిని చేయలేకపోవడాన్ని తెలపడం ('లేడు/లేదు').

   * ఉదా: ఆమె చెట్టు ఎక్కలేదు.

 * హేత్వర్థక వాక్యం: కారణాన్ని తెలియజేసే వాక్యం.

   * ఉదా: ఎండలు ఎక్కువగా ఉండడం వల్ల చెరువులు ఎండిపోయాయి.

 * ఆత్మనేపద వాక్యం: పని చేసిన ఫలితం కర్తకే చెందడం (కొను, పడు వంటివి చేరడం).

   * ఉదా: రమ వ్యాకరణ పుస్తకం కొనుక్కుంది.

IV. కర్తరి – కర్మణి వాక్యాలు (Voice)

1. కర్తరి వాక్యం (Active Voice):

 * కర్త ప్రాధాన్యంగా సాగే వాక్యం. కర్త ప్రథమా విభక్తిలో ఉంటుంది.

 * ఉదాహరణ: వాల్మీకి రామాయణాన్ని రచించెను.

2. కర్మణి వాక్యం (Passive Voice):

 * కర్మ ప్రాధాన్యంగా సాగే వాక్యం.

 * కర్తకు ‘చేత / తో’ (తృతీయా విభక్తి ప్రత్యయాలు) చేరుతాయి.

 * క్రియ ధాతువుకు ‘బడు’ అనే అనుబంధ రూపం చేరుతుంది.

 * ఉదాహరణ: వాల్మీకి చేత రామాయణం రచింపబడెను.

TET పరీక్ష కోసం ముఖ్యమైన సూచనలు (Quick Tips):

 * సామాన్య → సంశ్లిష్ట మార్పు: రెండు సామాన్య వాక్యాలను కలిపేటప్పుడు మొదటి వాక్యంలోని క్రియను 'అసమాపక క్రియ'గా మార్చాలి.

   * సామాన్య: రాజు వచ్చాడు. రాజు భోజనం చేశాడు.

   * సంశ్లిష్ట: రాజు వచ్చి, భోజనం చేశాడు.

 * సామాన్య → సంయుక్త మార్పు: నామవాచకాన్ని ఒకేసారి వాడి, మధ్యలో సముచ్చయం చేర్చాలి.

   * సంయుక్త: రాజు వచ్చాడు మరియు భోజనం చేశాడు.

 * వాక్య గుర్తింపు ప్రశ్నలు: క్రియ చివర ఉండే ప్రత్యయాన్ని బట్టి (ఉదా: 'గలడు' అంటే సామర్థ్యార్థకం, 'వద్దు' అంటే నిషేధార్థకం, 'ఇతే' అంటే చేదర్థకం) సులభంగా గుర్తుపట్టవచ్చు.

Practice Test 

Test