1. పరిచయం (Introduction)
* కనుగొన్నవారు (Developed by): లారెన్స్ కోల్ బర్గ్ (Lawrence Kohlberg) - అమెరికన్ మనోవిజ్ఞానవేత్త.
* ముఖ్య ప్రతిపాదన (Core Concept):
పిల్లలలో నైతిక తీర్పులు (Moral Judgments), మంచి-చెడుల విచక్షణ వయస్సు మరియు మేధస్సు పెరుగుతున్న కొద్దీ ఎలా వికసిస్తాయో వివరించారు.
* హింజ్ సంక్షోభం (Heinz Dilemma): కోల్ బర్గ్ పిల్లలకు విభిన్న నైతిక సంక్షోభ పరిస్థితులను కథల రూపంలో చెప్పి, వారి సమాధానాల ఆధారంగా ఈ సిద్ధాంతాన్ని రూపొందించారు. అందులో "హింజ్ సంక్షోభం" చాలా ప్రముఖమైనది.
2. నైతిక వికాస దశలు (Levels and Stages)
కోల్ బర్గ్ నైతిక వికాసాన్ని 3 స్థాయిలు (Levels) మరియు 6 దశలు (Stages) గా విభజించారు. (ప్రతి స్థాయిలో 2 దశలు ఉంటాయి).
స్థాయి 1: పూర్వ సాంప్రదాయక నైతికత (Level 1: Pre-Conventional Morality)
(వయస్సు: 4 - 10 సంవత్సరాలు)
ఈ స్థాయిలో నైతికత అనేది బాహ్య నియమాలు, శిక్షలు మరియు బహుమతులపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
* దశ 1: శిక్ష – విధేయత వైఖరి (Stage 1: Punishment and Obedience Orientation)
* తెలుగు: శిక్ష పడుతుందనే భయంతో నియమాలను పాటిస్తారు. శిక్ష నుండి తప్పించుకోవడమే ముఖ్య ఉద్దేశం.
* English: Children obey rules to avoid punishment. Consequence determines whether an action is good or bad.
* దశ 2: వ్యక్తీకరణ మరియు మార్పిడి / సహజ సాధనాత్మక వైఖరి (Stage 2: Individualism and Exchange / Instrumental Relativist)
* తెలుగు: "నాకేమి లభిస్తుంది?" (Tit for Tat) అనే ధోరణి. స్వప్రయోజనం లేదా ప్రతిఫలం లభిస్తేనే పని చేస్తారు.
* English: Self-interest orientation. "What’s in it for me?" Right behavior is defined by what best satisfies one's own needs.
స్థాయి 2: సాంప్రదాయక నైతికత (Level 2: Conventional Morality)
(వయస్సు: 10 - 13 సంవత్సరాలు)
ఈ స్థాయిలో సమాజ నియమాలు, ఇతరుల ఆమోదం మరియు సాంప్రదాయాలకు ప్రాధాన్యత ఇస్తారు.
* దశ 3: మంచి బాలుడు / మంచి బాలిక వైఖరి (Stage 3: Good Interpersonal Relationships / Good Boy-Nice Girl)
* తెలుగు: ఇతరుల (తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు, సమాజం) ఆమోదం పొందేందుకు, 'మంచి' అనిపించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు.
* English: Conforming to expectations to gain approval from others. Emphasis on being a "good boy" or "good girl."
* దశ 4: అధికారం - సాంఘిక వ్యవస్థను నిర్వహించే వైఖరి (Stage 4: Maintaining the Social Order / Law and Order Orientation)
* తెలుగు: చట్టాలు, శాసనాలు మరియు సామాజిక నియమాలను తప్పక పాటించాలి. సమాజంలో శాంతిభద్రతల నిర్వహణ ముఖ్యమని భావిస్తారు.
* English: Respect for authority and social order. Doing one’s duty and following laws is essential to maintain a functioning society.
స్థాయి 3: ఉత్తర సాంప్రదాయక నైతికత (Level 3: Post-Conventional Morality)
(వయస్సు: 13 సంవత్సరాల పైన / కౌమారదశ నుండి వెలుగులోకి వస్తుంది)
ఈ స్థాయిలో నైతికత అనేది సొంత విచక్షణ, మానవ హక్కులు మరియు సార్వత్రిక సూత్రాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
* దశ 5: సాంఘిక ఒప్పందం - వ్యక్తిగత హక్కుల వైఖరి (Stage 5: Social Contract and Individual Rights)
* తెలుగు: చట్టాలు సమాజ శ్రేయస్సు కోసం తయారుచేయబడినవి. అవసరమైతే సమాజ సంక్షేమం కోసం చట్టాలను మార్చవచ్చని భావిస్తారు.
* English: Laws are regarded as social contracts rather than rigid edicts. Rules can be changed if they don't serve the greatest good for the greatest number.
* దశ 6: సార్వత్రిక నైతిక సూత్రాల వైఖరి (Stage 6: Universal Ethical Principles)
* తెలుగు: మనస్సాక్షి (Conscience), మానవత్వం మరియు సార్వత్రిక విలువలు (న్యాయం, సమానత్వం) ఆధారంగా నిర్ణయాలు తీసుకుంటారు. చట్టం కంటే మానవత్వమే గొప్పదని నమ్ముతారు. (ఉదా: మహాత్మా గాంధీ, మదర్ థెరిసా).
* English: Decisions are based on universal ethical principles, abstract reasoning, and conscience. Human rights, justice, and equality override law.
3. TET పరీక్ష కోసం ముఖ్యమైన ముఖ్యాంశాలు (Key Points for TET Exams)
* కార్ల్ గిల్లిగన్ విమర్శ (Carol Gilligan's Criticism): కోల్ బర్గ్ సిద్ధాంతం కేవలం పురుషుల/బాలుర పరిశీలన ఆధారంగా రూపొందించారని, ఇది స్త్రీల నైతిక వికాసాన్ని (Care and Compassion) ప్రతిబింబించదని కార్ల్ గిల్లిగన్ విమర్శించారు.
* నైతిక ఆలోచన vs నైతిక ప్రవర్తన (Moral Thinking vs Moral Behavior): కోల్ బర్గ్ సిద్ధాంతం పిల్లల నైతిక ఆలోచనను మాత్రమే కొలుస్తుంది కానీ వారి నిజమైన ప్రవర్తనను పూర్తిగా అంచనా వేయలేదు.
* సమగ్ర అమరిక (Hierarchical Progression): వికాస దశలు ఒకే వరుస క్రమంలో (Invariable Sequence) జరుగుతాయి; ఏ దశనూ దాటవేసి ముందుకు వెళ్లలేరు.
Please give your comments....!!!